Ülkemiz tarihinin en yıkıcı depremlerinden olan 1999 depremlerinin 10. Yılı’nda; 17 Ağustoslar ve 12 Kasımların acıları üzerinden, tekrarlana tekrarlana anlamını yitiren anma programları yerine, toplumsal belleği harekete geçirmeyi ve 10 yılın hesaplaşmasını toplumla birlikte yapacak ortamları oluşturmayı amaçlayan TMMOB Mimarlar Odası Afet Komitesi ve Kocaeli Şubesi, “+10 / SÖZÜN TÜKENDİĞİ YER” başlığıyla ortaklaşa hazırladıkları etkinlikler ile, Kocaeli Üniversitesi öncülüğünde organize edilen 10. Yıl Programında yerini aldı.

TMMOB Mimarlar Odası hazırladığı bu programla; “afet zararlarını önleyebilecek bir yönetimin oluşturulabilmesi ve bu doğrultuda önlemlerin alınması için toplumda sorgulayan ve talep eden bir duyarlılığın, bilincin ve örgütlenmenin kurumsallaştırılması” gerekliliğinden yola çıkarak, 1999 depremleri sonrası oluşan, ancak giderek sönümlenen ilginin yeniden toplumsal bilince taşınması çabasına katkı sunmayı amaçlamıştır.

Bu amaçla üç ay öncesinde Kocaeli’nde yapılan Afet Komitesi Toplantısı’ndan başlayarak sürdürülen hazırlık sürecinde, insan belleğine görsel-işitsel mesajlar iletmeye yönelik sanatsal eylemliliklere (performanslara) ağırlık verilmiş; bu amaçla Özerk Sanat Konseyi (ÖSK) ve Kocaeli Üniversitesi Güzel Sanatlar ile Mimarlık ve Tasarım Fakülteleri ile bağlantılı olarak genç sanatçıların (mimarlık, heykel, resim, karikatür, sinema, drama, müzik) katılımı hedeflenmiştir.

Tüm kente yaygınlaştırılan 10. Yıl etkinliklerinde/atölyelerde; TMMOB Mimarlar Odası Kocaeli Şubesi’nce düzenlenen  “+10 / SÖZÜN TÜKENDİĞİ YER”  Ulusal Slogan Yarışmasında dereceye giren ve son değerlendirmeye kalan sloganlar, resim, heykel ve karikatür sanatçılarına verilerek, sloganların sanatsal ürünlere dönüştürülmesi için çalışılmış; bireysel çalışmaların yanı sıra iki performans da gerçekleştirilmiştir.

Tarih: 16 Ağustos 2009
Yer: Kavaklı Mendirek-Gölcük
Düzenleyen: TMMOB Mimarlar Odası Afet Komitesi ve Kocaeli Şubesi
Katılan Sanatçılar: Işık Özçelik (Heykeltıraş), Meliha Sözeri (Heykeltıraş), Ezgi Bakçay (Sinema), Uğur Çolak (Fotoğraf), Evren Erol (Heykeltıraş), Serkan Yüksel (Heykeltıraş), Gökçe Türkmen (Yaratıcı Drama), Selim Erhan (Müzik)…

Yok olan bir mekan üzerinde (Kavaklı Sahili) uygulanan proje; izleyiciyi yaşanmışlık ile yüzleştirme amacı taşımaktadır. Performansın ana elemanı olarak bir yılı simgeleyen “duvar” seçilmiş ve ardarda 10 adet duvar (yıl) yerinde ve zamanında örülerek oluşturulmuştur.

22.15 de gerçekleşen performansta; dizili olarak oluşturulan 9 duvar, depremi ve geçen on yılı anımsatarak sırasıyla yıkılmış ve kalan son duvarın üzerine diğer duvarların yıkılmasına tanıklık eden izleyicilerin görüntüsü yansıtılarak tepkileri ortaya konulmuştur. Böylece izleyiciler kendileri ile yüzleşmişler; yıkıcı gücün önünde duran görüntüleriyle kurdukları iletişimle performansın öznesi olmuşlardır.

Fonda sunulan bu performansa özel olarak hazırlanmış müzik ve yapım malzemesi dışında başkaca bir ön hazırlığı olmayan bu çalışma, bir tam günde oluşturulmuş ve sonuçlandırılmıştır.

Tarih: 15 Ağustos 2009
Yer: İzmit Yürüyüş Yolu
Düzenleyen: İzmit Belediyesi ve TMMOB Mimarlar Odası Kocaeli Şubesi
Katılan Sanatçılar: Erek Erdoğan, Şimal Bilgiç, Özgür M. Sakallı, Öznur Göksu, Aslınur Sertkan, Ayşe Geçin, Süreyya Ahi, Nemci Özgün, Gülşah Bağcı, Ali Özgür, Hüseyin Ceylan, Alev Us, Sebahat Savaş, Hüseyin Tekkeli, Ata Camuz, Emine Bilgin…

KOÜ GSF heykel ve resim bölümü öğrencileri ile genç heykeltıraş ve ressamların katılımıyla yapılan bu performansın amacı; bir yandan depremde kaybettiklerimizi, bir yandan da kaybetme nedenlerimizi bir kez daha düşündürmektir. Bu bağlamda performansın içinde yapıları simgeleyen bloklar, kaybettiklerimizi simgeleyen kıyafetler ve umudu simgeleyen dilek ağaçları yer almıştır. Aynı zamanda performans alanına “10” rakamının simgeleştirildiği iki kapı ile mekansal bir anlam kazandırılmıştır.

17.30 da gerçekleşen etkinlikte; simgesel yapı bloklarının domino taşları şeklinde yıkımı gerçekleştirilmiş ve bu hareket sırasındaki kendiliğinden oluşan ses ve toz etkisi ile toplumsal bellek canlandırılmaya çalışılmıştır. Performans esnasında ve sonrasında gözlemlendiği üzere bu senaryo amacına ulaşmış, sonraki 3 gün boyunca da yıkım görüntüsü korunarak, deprem sonrasına atıfta bulunulmuştur.

Aynı zamanda; kayıplarımızı, tahrip olan, zarar gören yaşamlarımızı simgeleyen kıyafetler ve afetlere dair umudu simgeleyen dilek ağaçları da üç gün süreyle etkinlik alanında kalmıştır.

Tarih: 16 Ağustos 2009
Yer: Kavaklı-Gölcük
Düzenleyen: TMMOB Mimarlar Odası Afet Komitesi ve Kocaeli Şubesi
Sergi Katılımcıları: Altan Özeskici, Asuman Küçükkantarcılar, Atay Sözer, Bas Mitropulos,Canol Kocagöz, Cemal Arığ, Cem Kenan Öngü, Cezmi Ermiş, Devrim Demiral, Dinçer Pilgir, Ergun Akleman, Halis Dokgöz, Mustafa Yıldız, Necati Abacı, Tayfun Akgül, Vahit Akça, Yaşar Babalık
Atölye Katılımcıları : Atay Sözer, Devrim Demiral, Cemal Arığ, Vahit Akça, Asuman Küçükkantarcılar (Karikatür), Kadir Yasa (Gravür-Linol Baskı)…

Homur Mizah Grubu tarafından hazırlanan "Depremde Çarşaflayanlar" Karikatür Sergisi Kavaklı etkinlik alanında sergilenmiştir.

“Depreme Bir Çizgi” Karikatür ve Gravür Atölyesi ile “Depreme Baskı” Çoğaltma Çalışmaları halkın katılımı ile gerçekleşmiş; halkın, ancak özellikle çocukların ilgisini çeken linol baskı çalışmasında, yapılaşmamız ve yaşamımızı konu alan çizimler daha sonra baskıya dönüştürülmüştür.

Tarih: 14-18 Ağustos 2009
Yer: İzmit Yürüyüş Yolu-Gölcük Kavaklı-Kocaeli Üniversitesi
Düzenleyen: TMMOB Mimarlar Odası Kocaeli Şubesi

Resim Atölyesi: Depremin 10.Yılı’nda açılan ve sonuçlanan sloganlardan çağrışımlar ile Kocaeli Üniversitesi GSF mezun ve öğrencilerinden oluşan bir ekip yağlı boya çalışmalar gerçekleştirdiler. İlk olarak İzmit Yürüyüş Yolu’nda 15-16 Ağustos tarihlerinde gerçekleşen çalışma 16 Ağustos’ta da Gölcük Kavaklı sahilinde devam etti. Bu çalışmalar esnasında bir resim defteri de açılarak çocukların da resim çalışması teşvik edilmiştir.

Heykel Atölyesi: Hızlı ve kolay işlenebilirliliği nedeniyle gaz beton malzeme kullanımı ile; yıkım, göçük, çaresizlik vb temaların işlendiği heykel atölyesi ise Kocaeli Üniversitesi GSF öğrencileri ve kentin heykeltıraşları ile 14-15 Ağustos tarihlerinde İzmit’te, 16 Ağustos’ta da Gölcük Kavaklı sahilinde gerçekleştirildi.

Sergiler: 17-18-19 Ağustos günlerinde düzenlenen Kocaeli Üniversitesi Deprem Sempozyumu kapsamında;

Tarih : 16 Ağustos 2009-23.00-02.00
Yer : Kavaklı Sahili Amfitiyatro
Düzenleyen : KOÜ-Gölcük Belediyesi

Kavaklı Sahili’ndeki anfitiyatroda Türkiye’nin deprem gerçeğinin yeniden masaya yatırıldığı bir panel düzenlendi.
TMMOB Mimarlar Odası da Afet Komitesi ile panel ve açık oturumda yer aldı.



Oturum başkanlığını KOÜ Yer ve Uzay Bilimleri Araştırma Merkezinden Prof. Dr. Serif BARIŞ’ın yaptığı panele; Kobe Belediyesi Kriz Merkezi Müdürü Kenji HIRAI, TMMOB İMO İstanbul Şube Başkanı Cemal Gökçe, GFZ Potsdam(Jeolojik Araştırma Merkezi)dan Prof. Dr. Jochen ZCHAU, İBB AKOM Danışmanı Prof. Dr. O. Metin İlkısık, KOÜ Hukuk Fakültesi Dekanı Z. Gönül Balkır, TMMOB Mimarlar Odası Afet Komitesi Üyesi Mücella Yapıcı, KOÜ Felsefe Bölümünden Doç. Dr. Ufuk SEZGİN, KOÜ SBE Ruhsal Travma ve Afet Çalışmaları Biriminden Prof. Dr Tamer Aker katıldı.

Panelde; Alman Jeoloji Araştırmaları Merkezi ile yürütülen çalışma ile Kobe’deki çalışmalar hakkında bilgi verilerek, afet olmadan önlemin alınması gerekliliğine dikkat çekildi.

Yanı sıra, deprem geçiren mevcut yapı stoku için durum envanterinin gerekliliği ile 1999’dan bu yana yapılanlar ve yapılmayanlar üzerinde duruldu. İBB AKOM danışmanı Prof. Dr. O. Metin İlkısık İstanbul deprem master planına ve İstanbul’un depreme hazır olup olmadığına dair bilgiler aktarırken, hukuki açıdan da deprem sonrası açmazlar Prof. Dr. Z.Gönül Balkır tarafından dile getirildi.

İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şube Başkanı Cemal Gökçe; afet zararlarının azaltılması konusunda bir stratejinin olmadığını, yeni bir yapı denetim yasasına gerek duyulduğunu söyleyerek, hasar gören binalardan öncelikle, okul, hastane, toplu iş yerleri gibi binaların incelenmesi ve gerekli güçlendirilmesi ya da yıkımı çalışmasının yapılması gerektiğine dikkat çekti.

Mimarlar Odası Afet Komitesi Üyesi Mücella Yapıcı da, sorunun sadece teknik olmadığını, teknik ve bilimsel gelişmelerin yanı sıra bakış açısının da değişmesi gerekliliğine değinerek, sorunun politik ve ahlaki olarak da ele alınmasının gerekliliğine vurgu yaptı.

Panelin ardından soru cevaplar ile açık oturum bölümüne geçildi.

Tarih: 7-16 Ağustos 2009
Yer: İzmit Yürüyüş Yolu-Gölcük Kavaklı-Kocaeli Üniversitesi
Düzenleyen: Kocaeli Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi-TMMOB Mimarlar Odası Kocaeli Şubesi

Ülkemizdeki mevcut yapıların çoğunun, büyük ölçüde denetim dışı yapıldığı ve depreme karşı dayanımının yetersiz olduğu, tarih boyu yaşanmış depremler sonucu açıkça görülmektedir. Son olarak 1999 Marmara depremi bu gerçeği tartışılmaz olarak gözler önüne sermiştir. Bu noktadan hareketle, merkezi yönetim tarafından deprem yönetmeliğinde yapılan değişiklikler sonucu (İstanbul örneğinde olduğu gibi) deprem bölgelerinin yeniden sınıflandırılması ile mevcut yapılarımız depreme karşı dayanıksız hale gelmiştir.

Atölye çalışmasında, yanal atılımlı faylar üzerinde bulunan coğrafyalardaki konut ve ofis- çalışma mekanlarına yönelik olarak; konut ve ofis- çalışma mekanları, bu mekanları oluşturan bileşenler, mekanlarda kullanılan donanımlar incelenmiştir. Bu inceleme farklı üretim teknikleri ile üretilmiş (betonarme, yığma, çelik, tünel kalıp vb.) yapılarda yapılmıştır. Mekanların ve donanımlarının hazırlanan deprem senaryolarındaki davranışları atölye çalışmalarının konusu olmuştur.

7 -16 Ağustos arasında gerçekleşen atölye çalışmasının sonuçları “Kocaeli Uluslararası Deprem Sempozyumu” içinde gerçekleşen bir panelde tartışılmış ve poster sunumlar ile sergilenmiştir.

TMMOB Mimarlar Odası Afet Komitesi
TMMOB Mimarlar Odası Kocaeli Şubesi